Yazar: İsmail BASPINAR

I. Misak-ı Millî’den Lozan’a Giden Yol Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı tarafından 28 Ocak 1920 tarihinde kabul edilen ve 17 Şubat 1920’de kamuoyuna açıklanan Misak-ı Millî, Türk milletinin Millî Mücadele’de ulaşmak istediği siyasî ve hukukî hedefleri ortaya koyan altı maddelik millî programdır. Misak-ı Millî; Türk ve Müslüman çoğunluğun yaşadığı toprakların bütünlüğünün korunmasını, millî ve ekonomik gelişmeyi engelleyen sınırlamaların kabul edilmemesini, İstanbul ile Marmara Denizi’nin güvenliğinin sağlanmasını ve tam bağımsızlığın gerçekleştirilmesini temel almıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması’yla Osmanlı Devleti’nin askerî ve siyasî hareket alanı büyük ölçüde sınırlandırılmış; Anadolu ve Trakya’nın çeşitli bölgeleri işgal edilmiştir. 10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Antlaşması ise Türk milletini siyasî bağımsızlıktan ve ülkesel bütünlükten yoksun bırakmayı hedefleyen bir paylaşım düzeni kurmak istemiştir. Sevr’i reddeden Türk milleti, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde yürüttüğü Millî Mücadele ile bu düzeni savaş meydanında hükümsüz bırakmıştır. 11 Ekim 1922 tarihli Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın ardından askerî zaferin diplomasi masasında tescil edilmesi aşamasına geçilmiştir. Lozan Barış Konferansı 20 Kasım 1922’de başlamış;...

Türk Boğazları’nın Stratejik  Önemi İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı’ndan oluşan Türk Boğazları, Karadeniz’i Akdeniz’e ve oradan dünya denizlerine bağlayan yegâne deniz yolu olması nedeniyle tarih boyunca askerî, siyasi ve ekonomik bakımdan büyük önem taşımıştır. Başta Karadeniz’e kıyıdaş devletler olmak üzere birçok ülkenin dış ticareti ve güvenliği açısından hayati bir ulaşım koridoru olan Türk Boğazları, aynı zamanda küresel deniz ticareti ve uluslararası seyrüsefer bakımından da dünyanın en önemli stratejik geçitlerinden biridir. 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi, ticaret gemileri bakımından geçiş ve seyrüsefer serbestisini güvence altına alırken, savaş gemilerinin geçişini Karadeniz’e kıyıdaş olan ve olmayan devletler arasında hassas bir denge kurarak düzenlemektedir. Türk Boğazlarının ve Montrö rejiminin önemi, 24 Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı ile bir kez daha açık biçimde ortaya çıkmıştır. Karadeniz’in bir savaş alanına dönüşmesi, yalnızca bölge devletlerinin güvenliğini değil, uluslararası ticareti ve özellikle tahıl, gübre, petrol ve diğer stratejik ürünlerin dünya pazarlarına ulaştırılmasını da doğrudan etkilemiştir. Türkiye, savaşın başlamasının ardından Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 19. maddesini uygulamış ve Türk Boğazlarını...

Giriş 20 Temmuz 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, yalnızca Kıbrıs Türk halkının varlığını, güvenliğini ve geleceğini teminat altına alan tarihî bir dönüm noktası değil; aynı zamanda Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki güvenliği, stratejik çıkarları ve deniz jeopolitiği bakımından da kalıcı sonuçlar doğuran bir gerçektir.  Çağ Üniversitesi Doğu Akdeniz Deniz Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi (DADHAM), kuruluş misyonu doğrultusunda Doğu Akdeniz’in hukuki, siyasi ve stratejik meselelerinin bilimsel bir bakış açısıyla ele alınmasına; Türkiye’nin ve bölgenin denizlerle bağlantılı hak ve menfaatlerine ilişkin farkındalığın geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 52. yıl dönümü vesilesiyle hazırlanan bu yazıda; Kıbrıs Adası’nın Türkiye ve Doğu Akdeniz açısından stratejik önemi, harekâtı zorunlu kılan gelişmeler ve harekâtın icrasında Mersin’in ve Türk deniz ve denizcilik gücünün rolü ile 1974 sonrasında federal çözüm arayışlarından Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)’nin kuruluşuna uzanan süreç ve KKTC’nin uluslararası alanda tanınması gereği değerlendirilmektedir. 1. Kıbrıs Adası’nın Stratejik Önemi ve Barış Harekâtı’nı Hazırlayan Sebepler Kıbrıs, coğrafi konumu itibarıyla Anadolu’nun güney sahillerinin hemen karşısında ve Doğu Akdeniz’in merkezinde yer alan...

Çağ Üniversitesi DADHAM (Doğu Akdeniz Deniz Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi) olarak, denizlerimizdeki bağımsızlık nişanemiz olan 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı'nı kutluyor; denizcilik ülkümüzün mimarı Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü saygıyla anıyoruz....